In de Franse krant Libération stond onlangs een dramatische visualisatie van de NASA waarop is te zien dat – afgezien van Antarctica – op élk continent natuurbranden woeden. Niet alleen in Frankrijk, maar ook in Canada, de Verenigde Staten, Kroatië, Duitsland en zelfs de regenwouden van Indonesië, toont het Amerikaanse ruimtevaartagentschap een wereld die in vlammen staat.
In Italië is al meer dan 82.000 hectare in vlammen opgegaan, een oppervlak dat meer dan de helft van de provincie Utrecht beslaat. In Spanje 284.000 hectare verwoest. In België vernietigt de grootste brand uit de geschiedenis het natuurgebied de Hoge Venen, normaal gesproken een van de vochtigste delen van het land.
Het krijgt nauwelijks media-aandacht, maar op het Afrikaanse continent is de situatie vele malen erger. Zoals eerder vastgesteld, bij welke rampspoed in welke omvang dan ook. Als het Afrika betreft: … geen nieuws.
Madagascar
Maar je kunt bij het bekijken van de bewerking van die NASA satellietfoto’s niet om het Madagascar heen. Alsof eind augustus dat complete eiland voor de kust van zuidoost Afrika compleet in de fik stond.
Veel scheelt het niet. Hoewel de klimaatverandering een belangrijke rol speelt, zijn de allesveschroeiende branden op Madagascar in de meeste gevallen geen spontane natuurbranden, maar worden ze meestal opzettelijk aangestoken voor landbouw en veeteelt.
Het gaat om een beproefde landbouwmethode (‘slash-and-burn’): Boeren steken bossen in brand (tavy genoemd) om land vrij te maken voor akkers en jonge scheuten als veevoer te creëren.
Het kappen en verbranden van bomen voor houtskool is een belangrijke inkomstenbron in armere gebieden. De meeste branden vinden plaats in het inmiddels gortdroge seizoen tussen augustus en november.
Zie verder: Madagascar, a burning paradise
en The Isle of Fire: making sense of fire in Madagascar’s grasslands
Toelichting bij foto hierboven:
Op 14 november nam de Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) deze foto. Gezien de tijd van het jaar, de locatie en de wijdverspreide aard van de branden, zijn het hoogstwaarschijnlijk landbouwbranden die opzettelijk door mensen zijn aangestoken om het weideland te verbeteren of de teelt te ondersteunen.
De ruggengraat van de landbouw in Madagaskar is veeteelt, dus weidebeheer is een van de belangrijkste toepassingen van vuur. Het verbranden van graslanden voorkomt de binnendringing van houtige planten die onaangenaam zijn voor vee en zorgt voor een overvloed aan verse grassen om het vee te voeden. Volgens een schatting wordt jaarlijks ongeveer een kwart tot de helft van de graslanden van het eiland verbrand.